Uluslararası Biyoloji Olimpiyatı

          Uluslar arası Biyoloji Olimpiyatı, ülkelerin kendi ulusal yarışmalarında başarılı olan öğrencilerini buluşturan ve her yıl farklı bir ülkede düzenlenen bir organizasyondur. 1989 da altı ülke (Belçika, Bulgaristan, Çekoslovakya, Doğu Almanya, Polonya ve Sovyetler Birliği) Prag’da toplanarak IBO konseyini kurmuşlar. Uluslar arası ilk biyoloji olimpiyatı bu altı ülkenin katılımıyla 1990 yılında Çek Cumhuriyeti’nin Olomouc şehrinde yapılmıştır. Katılan ülke sayısı her geçen yıl artmakta ve 6 ülke ile başlayan organizasyona katılan ülke sayısı günümüzde 55’dir.

          Türkiye Uluslar arası Biyoloji Olimpiyatı’na ilk kez 1993 yılında katılmıştır ve her yıl katılmaya devam etmektedir. TÜBİTAK tarafından yapılan Ulusal Biyoloji Olimpiyatları neticesinde belirlenen Milli Takım ülkemizi temsil etmektedir.

          Her ülke dört öğrenciden oluşan Milli Takımları ile yarışmaya katılmaktadırlar. Uluslar arası Biyoloji Olimpiyatı, Teorik ve Deneysel olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır.

          Başarılı olan öğrencilerden ilk %10’u Altın madalya, sonraki %20’si Gümüş madalya, daha sonraki %30’u Bronz madalya ile ödüllendirilir.

          Gelecek yıllarda olimpiyatın yapılacağı ilan edilen ülkeler Kore(2010), Tayvan(2011), Singapur (2012), İsviçre (2013), Iran (2014), Danimarka (2015), Vietnam (2016).

Ulusal Biyoloji Olimpiyatları

          TÜBİTAK tarafından organize edilen Ulusal Biyoloji Olimpiyatları, iki yıl süren ve 3 farklı aşamadan oluşan bir eğitim ve seçme sürecidir. Bu sürecin sonunda ülkemizi Uluslar arası Biyoloji Olimpiyatında temsil edecek olan 4 kişilik Milli Takım belirlenir.

          1.Aşama Sınavı: Bu sınava ortaöğretim kurumlarında okuyan öğrencilerden her okuldan okul yönetimince belirlenen en fazla 8 öğrenci katılabilir. Başvurular Ocak-Şubat aylarında gerçekleştirilir. Sınav Nisan ayının son haftasında ilan edilen bölge sınav merkezlerinde gerçekleştirilir. 
1.Aşama Sınavı çoktan seçmeli sorulardan oluşan bir olimpiyat sınavıdır. Öğrencilere 100 soru için 90 dakika süre verilir.

           Sınava her yıl ülke genelinden yaklaşık üç bin civarında öğrenci katılmaktadır. Haziran ayı başında açıklanan sınav sonuçlarına göre yaklaşık 45–50 öğrenci başarılı kabul edilmekte ve başarılı kabul edilen öğrenci sayısının ilk yarısı (22–25 öğrenci) TÜBİTAK Yaz Okulu’na davet edilmektedir.
Yaz Okulu her yıl Ağustos ayında iki hafta süreyle farklı bir ilde TÜBİTAK tarafından gerçekleştirmektedir. Kamp programında görevlendirilen akademisyenler öğrencilere 2.Aşama Sınavı’na ve Uluslar arası olimpiyata yönelik ders anlatmaktadır.

           1.Aşama Sınavı sonucunda madalya verilmez ve başarı sıralamasına göre Bölge Dereceleri ilan edilir.

          2.Aşama Sınavı: Önceki olimpiyat sınavında başarılı olan öğrenciler Aralık ayının ilk haftalarında Ankara’da 5 gün TÜBİTAK tarafından misafir edilirler. Program kapsamında ilan edilen gün ve saatte 2.Aşama Sınavı gerçekleştirilir.

           2.Aşama Sınavı çoktan seçmeli sorulardan oluşan bir olimpiyat sınavıdır. Öğrencilere 100 soru için 90 dakika süre verilir.

           Kalan günlerde geleceğin bilim insanı olmaya aday bu öğrencilere sosyal aktiviteler ve geziler düzenlenir. Son gün 2.Aşama Sınavı sonuçlarına göre madalya dağılımının yapıldığı Ödül Töreni düzenlenir. Başarılı olan öğrencilere 2 Altın, 4 Gümüş ve 6 Bronz madalya verilir. Ayrıca madalya alamadığı halde başarılı kabul edilen öğrenciler de ilan edilir. Bu öğrenciler ile madalya alanlar TÜBİTAK tarafından düzenlenen Kış Okulu’na alınırlar.
Kış Okulu sömestr tatilinde her yıl farklı bir ilde iki hafta süre ile düzenlenir. Bu kampta öğrenciler akademisyenlerden Milli Takım seçme sınavı (3.Aşama) ve Uluslar arası olimpiyata yönelik ders alırlar. Kış okulunda öğrencilere Uluslar arası olimpiyata yönelik Deneysel biyoloji eğitimi de verilmektedir.  Kış Okulu sonunda öğrenciler Kamp Sonu Sınavı’na alınmaktadır. Bu sınav ile eleme olmamakta ancak Milli Takım belirlenmesinde kriter olarak kullanılmaktadır.

          3.Aşama Sınavı: Önceki aşamada başarılı kabul edilerek Kış Okulu’na katılan tüm öğrenciler (genellikle Nisan ayı içinde) Milli Takım Seçme Sınavı’na (3.Aşama) alınırlar. Öğrencilere Uluslar arası olimpiyata yönelik Teorik ve Deneysel bilgilerin sorulduğu bir sınav uygulanmaktadır.  Kısa süre sonra açıklanan sınav sonuçlarına göre o yıl ülkemizi Uluslar arası olimpiyatta temsil edecek 4 kişilik Biyoloji Milli Takımı belirlenmektedir.

Okulumuzda Biyoloji Olimpiyatı Çalışmaları

         Her yıl gerçekleştirilen olimpiyat seçmeleri sürecinde Biyoloji’ye yetenekli olduğu tespit edilen ve tercih eden öğrencilerle Ulusal ve Uluslar arası Biyoloji olimpiyatlarına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Olimpiyat çalışmaları hafta içi derslerden sonra ve Cumartesi günleri ile tatillerde ilan edilen kamp dönemlerinde gerçekleştirilir.

           Biyoloji olimpiyatı çalışmalarının başlangıcında öğrencilere Latince terimlerin yoğun olarak kullanıldığı biyoloji biliminin nasıl daha kolay öğrenileceğine dair eğitim verilir. Biyoloji çalışma sürecinde ezberlemek yerine öğrenmenin nasıl gerçekleştirileceği seçilen yetenekli öğrencilere uygulamalı olarak gösterilir.
Başlangıçta Temel Biyoloji eğitimi verilmektedir. Bu süreçte genellikle lisans 1.sınıf düzeyinde Genel Biyoloji kaynakları kullanılmaktadır. İlgili konular görsel materyaller kullanılarak öğrencilere anlatılmakta ve esas alınan kaynaktan öğrenci tarafından çalışılmaktadır. Temel Biyoloji eğitimi sürecini tamamlayan öğrenci 1.Aşama Sınavı’na hazırlanmış olmaktadır.

           İleri Biyoloji eğitimi sürecinde ise Genel Biyoloji kaynaklarının yerini konulara ait ihtisas kitapları almaktadır. Konular öğrencilere ileri düzeyde anlatılmakta ve ilgili kitapların öğrenci tarafından çalışılması sağlanmaktadır. Ayrıca Uluslar arası olimpiyat için gerekli deneyler laboratuarda uygulamalı olarak yapılmaktadır. Bu süreç Ulusal Biyoloji Olimpiyatları’nın 2. ve 3. Aşama sınavlarına yönelik hazırlığı kapsamaktadır.
İleri Biyoloji eğitimini tamamlayan öğrenci, öğrendiği konulara ait İngilizce kaynakları Uluslar arası olimpiyata yönelik olarak çalışır.

Biyoloji Olimpiyatı Müfredatı

• Biyoloji Olimpiyatlarında sınav sorularında esas alınan konular;
• Sitoloji
• Biyokimya
• Moleküler Biyoloji
• Genetik
• Sistematik
• Histoloji
• Hayvan Fizyolojisi
• Botanik
• Bitki Fizyolojisi
• Evrim
• Ekoloji

•  
  • Biyoloji Olimpiyatı çalışmalarında kullanılan kaynaklar;

1. Campbell & Reece, 2006: Biyoloji. Çeviri Editörleri : Prof. Dr. Ertunç Gündüz, Prof. Dr. Ali Demirsoy,
   Prof. Dr. İsmail Türkan, Palme Yayıncılık, Ankara,
   
   
2. Odum,.E.P. & Barret, G.W., 2008: Ekoloji’nin Temel İlkeleri. Çeviri Editörü : Prof. Dr. Kani Işık,
   Palme Yayıncılık, Ankara.
   
   
3. Klug, W.S. & Cummings, M.R., 2002: Genetik. Çeviri Editörü : Prof. Dr. Cihan Öner, Palme
   Yayıncılık, Ankara.
   
   
4. Teiz, L. & Zeiger, E., 2007: Bitki Fizyolojisi. Çeviri Editörü : Prof. Dr. İsmail Türkan, Palme
   Yayıncılık, Ankara.
   
   
5. Keeton, W.T., Gould, J.L. & Gould, C.G., 2000: Genel Biyoloji I ve II. Çeviri Editörleri : Prof. Dr. Ali
   Demirsoy, Prof. Dr. İsmail Türkan, Prof. Dr. Ertunç Gündüz, Palme Yayıncılık, Ankara,
   
   
6. Nelson, D.L. & Cox, M.M., Biyokimya İlkeleri – Lehninger. Çeviri Editörü : Prof. Dr. Nedret Kılıç,
   Palme Yayıncılık, Ankara.
   
   
7. Graham, E.L., Graham, J.M. & Wilcox, L.W., 2004: Bitki Biyolojisi. Çeviri Editörü : Prof. Dr. Kani Işık,
   Palme Yayıncılık, Ankara.
   
   
8. Raven, P.H., Evert, R.F. & Eichorn, S.E. 2005. Biology of Plants. W.H. Freeman and Company.
   
   
9. Sadava, D.; Heller, C.; Orians, G.H.; Purves, W. K. & Hillis, D., 2008: Life: The Science of Biology.
   W.H. Freeman and Company.
   
   
10. Hickman, C.P., Roberts,.L. S. , Keen, S. L. , Larson, A. , I'Anson, & Eisenhour, D.J., 2007:
    Integrated Principles of Zoology. McGraw-Hill Company.
    
    
11. Noyan,A., 1988: Fizyoloji, Meteksan Yayınları, Meteksan Basımevi-Ankara, 1157 s.
    
    
12. Şişli,M.N., 1996: Ekoloji, Çevre Bilim, Yeni Fersa Matbaacılık, Ankara, 492 s
    
    
13. Akay, M.T., 2007: Sitoloji, Palme Yayıncılık, Ankara.

Biyoloji Olimpiyatı Çalışmanın Öğrenciye Kazandırdıkları

• Yetenekli öğrencilerin kabiliyetlerinin geliştirilmesini sağlar.
• Biyoloji alanında akademik kariyer yapmaya teşvik ederek bilim insanı olma yolunu açar.
• Biyolojinin uygulama alanlarında (tıp, diş hekimliği, genetik mühendisliği vb.) mesleki yeterliliği üst düzeye taşıyacak ileri düzeyde biyoloji bilgisi olan eleman olmayı sağlar.
• Zeki ve yetenekli öğrencileri daha ortaöğretim döneminde iken Genom Çağı’nın bilim insanı olmaya teşvik eder.
• İnsanlık için faydalı (hastalıkların tedavisi ve engellenebilirliği ile ilgili genetiksel ve moleküler çalışmalar vb.) araştırmalar yapmayı teşvik edecek ufuk kazandırır.
• Çevre sorunları ve doğanın korunması ile ilgili bilinçli bireyler yetiştirir.
• Programlı ve disiplinli çalışmayı prensip haline getiren karakterler geliştirir.
• Beynin sağ ve sol yarımkürelerini aynı süreçte kullanma becerisini kazandırır.

          Uluslar arası olimpiyatta madalya kazanan öğrenci eğer üniversite eğitiminde Biyoloji bölümünü tercih ederse sınavsız üniversiteye giriş hakkına sahiptir. Ulusal ve Uluslar arası Biyoloji Olimpiyatlarında madalya kazanan öğrenciler üniversite yerleştirmelerinde aşağıdaki bölümleri tercih ettiklerinde ise sahip oldukları madalyanın çeşidine göre farklı oranlarda ek puan almaya hak kazanırlar:

1. Genetik Mühendisliği
2. Tıp Fakültesi
3. Diş Hekimliği
4. Eczacılık
5. Biyoloji
6. Biyoloji öğretmenliği
7. Biyokimya
8. Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği
9. Biyomedikal Mühendisliği
10. Biyomühendislik
11. Biyoloji-Kimya Mühendisliği
12. Moleküler Biyoloji ve Genetik
13. Mühendislik ve Doğa Bilimleri Programları
14. Orman Mühendisliği
15. Orman Endüstri Mühendisliği
16. Su Ürünleri
17. Veterinerlik
18. Ziraat Mühendisliği
19. Çevre Mühendisliği
20. Gıda Mühendisliği