Kimya Olimpiyatı
Uluslararası Kimya Olimpiyatı
Uluslararası Kimya Olimpiyatları lise seviyesindeki öğrenciler arasında her yıl farklı bir ülkede düzenlenir. Her ülke en fazla dört öğrenciyle temsil edilir. Uluslararası kimya Olimpiyatı (IChO) Teorik ve deneysel sınav olmak üzere iki bölümden oluşur. Teorik sınavda organik kimya, fizikokimya, analitik kimya, biyokimya, anorganik kimya branşlarından sorular sorulmaktadır. Öğrenciler bu aşamaya hazırlanırken artık üniversite düzeyinde çalışmaları gerekir. Teorik sınav 5 saatlik aralıksız bir oturumda yapılan ve her öğrencinin kendi dilinde verilen sorulardan oluşmaktadır. Deneysel kısımda ise yine öğrenciye 5 saat içerisinde verilen deneyi yapıp sonuca ulaşması istenmektedir.
Katılan öğrenciler arasında başarılı olanlar Altın Madalya (yaklaşık olarak ilk %10 a giren öğrenciler), Gümüş madalya (altın alanlardan sonraki yaklaşık %15-%20 lik dilim) ve Bronz madalya (altın ve gümüş madalya alanlardan sonraki yaklaşık %25-%30 luk dilim) ile ödüllendirirler. Ayrıca madalya almaya hak kazanamayan öğrenciler arasında herhangi bir sorudan tam puan alan öğrenciler mansiyon ile ödüllendirirler.
Ulusal Kimya Olimpiyatları
Ulusal Kimya Olimpiyatları TÜBİTAK tarafından yapılmaktadır. Her yıl Temmuz aylarında daha önceden belirlenmiş bir ülkede düzenlenen uluslar arası kimya olimpiyatına katılacak milli takımın oluşturulması 4 sınavlık aşamalar neticesinde yapılmaktadır. Bu sınavların neticesinde başarılı olan 4 kişi Türkiye yi uluslar arası düzeyde temsil etmeye hak kazanır.
1.Aşama Sınavı Nisan ayının son haftasında ülkemizin yedi bölgesinde ve Kıbrıs’ta Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir. Bu sınav çoktan seçmeli 50 sorudan oluşmaktadır. Bu sınava o sene Lise 4.sınıfta olan öğrenciler dışında tüm lise öğrencileri (bir okuldan en fazla 8 kişi olmak kaydıyla) katılabilmektedirler.
1. Aşama sınavı sonuçlarına göre toplam 45-50 öğrenciden ilk 25-30’u TÜBİTAK tarafından Ağustos ayında, iki hafta boyunca tüm giderleri TÜBİTAK tarafından karşılanan yoğun bir ders anlatımı ve çalışmanın olduğu kampa çağrılmaktadır. Bu kampta öğretim üyeleri tarafından fizikokimya, organik kimya, analitik kimya, anorganik kimya branşlarında dersler anlatılmaktadır. Kamp sonunda da kampın genel bir değerlendirmesi gibi olan kamp sonu sınavı yapılmaktadır.
Aralık ayında da TÜBİTAK tarafından 2.Aşama Sınavı düzenlenir. 1. Aşama sınavında ülke genelinde ilk 50’ye giren öğrencilerin yol ücretleri, kalacakları yerler(Başkent Öğretmen evi) TÜBİTAK tarafından karşılanmaktadır. Ankara’ya gelen öğrenciler 5 günlük olimpiyat programına alınırlar. Bu program içerisinde sınavlarla birlikte her türlü sosyal faaliyet ve çevre gezileri vardır. Program ikinci gününde ODTÜ de teorik sınav yapılmakta teorik sınavda organik kimya, fizikokimya, analitik kimya, anorganik kimya branşlarında 2’şer klasik soru sorulmaktadır. Öğrencilerin bu soruları 4 saat süre boyunca çözmeleri istenmektedir. Üçüncü gün deneysel sınav ODTÜ’de yapılmaktadır. Dördüncü gün geziler ve sosyal etkinlikler yapılmaktadır. Beşinci ve son gün madalya töreni düzenlenmekte ve puan sırasına göre madalya dağıtılmaktadır.
TÜBİTAK tarafından belirlenen sayıda öğrenci, o yılın öğretim yılının yarıyıl tatilinde, ilan edilen bir ilde tüm giderleri TÜBİTAK tarafından karşılanan kış okuluna davet edilirler. İki hafta süren yoğun programda 25-30 kişilik gruba öğretim üyeleri tarafından üst düzeyde teorik eğitim verilir. Bu kamptan yaklaşık 1-2 ay sonra öğrenciler Ankara’ya davet edilerek ODTÜ’de bir haftalık deneysel kampa alınırlar. Kamp sonunda deneysel ve teorik sınav yapılır. (3. Aşama) bu sınavda başarılı olan 8 kişi seçilir.
Bu öğrenciler yaklaşık 2 ay sonra tekrar Ankara’ya çağrılırlar. Burada teorik ve deneysel bazlı bir haftalık bir eğitim verilir. Bir haftanın sonunda deneysel ve teorik sınav yapılır. (4.Aşama) bu sınav sonucunda ülkemizi uluslar arası kimya olimpiyatlarında (IChO) temsil edecek 4 kişilik milli takım belirlenir.
Okulumuzda Kimya Olimpiyatı Çalışmaları
Kimya Olimpiyatı hayatla iç içe hayatın ayrılmaz bir parçasıdır. Kimya çağlardan beri insanların hep ilgisini çekmiş, zevkli ve gizemli dünyasıyla bilim adamlarını araştırma ve incelemeye sevk etmiştir. İnsanlarda hep merak uyandırmıştır. Bizde öğrencilere bu olimpiyatta merak uyandırıp onları araştırma ruhlu sorgulayan araştıran öğrenciler olarak yetiştirmekteyiz.
Kimya Olimpiyatına öğrencilerimizi hazırlarken onlara bilimsel süreç becerilerini kazandırmayı hedefleriz. Bilimsel süreç becerileri, bilimsel bir araştırmanın gerektirdiği yöntem ve süreci anlamada gereken becerilerdir. Bilimsel süreç becerileri, öğrenmeyi kolaylaştıran öğrenmenin kalıcılığını artıran bir araştırmanın gerektirdiği çalışmaların düzenini gösteren, kişide sorumluluk duygusunu geliştiren,geleceğin bilim adamlarının yetişmesine yardımcı olan düşünmeye dayalı becerilerdir. Öğrenme hayat boyunca devam eder, bilimsel süreç becerileri gelişmiş bir öğrenci hayatı daha iyi anlar ve bilgilerini yorumlayarak kalıcı olmalarını sağlar. Bu nedenle bilimsel süreç becerilerinin ölçülmesi ve geliştirilmesi önem taşımaktadır. Bizimde olimpiyattaki hedefimiz bilimsel süreç becerileri gelişmiş ve bilimin önemini kavramış bireyler yetiştirmektedir.
Okulumuzda Kimya Olimpiyatı çalışmaları teorik ve deneysel olarak devam etmektedir. Öğrenci başarısını artırmada etkili olan, deneyle öğretim yöntemi, öğrenci merkezli, öğrencinin aktif olduğu, yaparak ve yaşayarak öğrenmeyi hedef alır. Deney çalışmalarından beklediğimiz temel amaç, öğrencilerimizin olimpiyat derslerinde gördükleri teorik bilgileri deneyerek ve kanıtlayarak anlamlı öğrenmenin gerçekleşmesini sağlamaktır.
Eylül ayı içerinde diğer branşlarla birlikte okulumuza yeni gelen öğrencilere bir seçme sınavı uygulanır ve branşlar, öğrencilerin istekleri de göz önünde bulundurularak oluşturulur. Kimya olimpiyat takımımız diğer olimpiyat takımlarımız gibi hafta içi derslerden sonra ve hafta sonları özel Kimya Olimpiyat odamızda öğretmenimiz kontrolünde olimpiyatlara hazırlanırlar.
Çalışmalarımızda lise müfredatında olup olimpiyatlarda da çıkan konular olimpiyat seviyesinde işlenir. Öğrencilerimize deneysel sınavlar için gerekli olan laboratuar bilgileri ve cam malzemelerin kullanım şekilleri öğretilir. Deneyler yapılarak konular pekiştirilir ve deneysel sınava hazırlanılmış olur. Öğrenmeyi zevkli, kalıcı kılmak ve görsellik amacıyla bazı kimya konuları elektronik tahta üzerinden bilgisayar ortamındaki verilerle yapılmaktadır. Ayrıca okul müfredatına girmediği halde olimpiyatlarda sıkça rastlanan Vsepr kuramı, kristal katılar, Rault Yasası, Steroizomeri gibi konularda gösterilmektedir. Çalışmalarımızda üst sınıfların alt sınıfları yetiştirmeleri de önem verdiğimiz bir konudur. Çalışmalarımızda TÜBİTAK tarafından basılmış kitapların yanı sıra yerli ve yabancı kaynaklar da kullanılmaktadır.
Kimya Olimpiyatı Müfredatı
TÜBİTAK’ın her yıl Mayıs Ayının 1. Haftasında düzenlediği 1. Aşama sınavına hazırlamak için lise Kimya konuların bilinmesi gerekiyor. 1. Aşama sınavı 50 soruluk testten oluşmaktadır. İlk etapta eski ÖSS-ÖYS hazırlık kitaplarından konu çalışılarak test çözmeyle başlanabilir. Ancak bunun yanında üniversite genel kimya kitaplarından, atom, atom modelleri, kuantum teorisi ve molekül geometrisi gibi konuların, da bilinmesi gerekiyor. Daha önceki yıllarda sorulmuş sorular TÜBİTAK’ın internet sitesinden alınarak çözülmelidir.
Ulusal olimpiyatlar daha önce belirtildiği gibi iki bölümden oluşur (teorik sınav ve deneysel sınav). Bu aşamaya hazırlanırken artık üniversite seviyesinde çalışmak gerekir. Bu seviyedeki konular, TÜBİTAK’ın her yıl düzenlediği yaz okulunda öğrencilere verilmektedir. Deneysel sınav ise temel seviyede laboratuar bilgilerinden başka özellikle cam malzemelerin (büret, Pipet, balonjoje, dereceli silindir) kullanımının öğrenilmesi gerekmektedir. Özellikle öğrenciler titrasyon yapmasını çok iyi bilmelidir. TÜBİTAK’ın düzenlediği Kış okulunda da o yıl yapılacak IChO hazırlık soruları temel alınarak konu içeriği belirlenmekte ve bu konular öğretim üyeleri tarafından anlatılmaktadır. Daha sonraki kamplarda ise daha önce anlatılan konularla ilgili sorular çözülerek, öğrencilerin IChO sınavına, hazır bir şekilde girmesi sağlanmaktadır.
1.Aşama Müfredatı
- Madde ve Özellikleri
a) Fiziksel ve Kimyasal değişme
b) Çözünürlük
c) Faz diyagramı
- Element ve Bileşikler
a) Atom ve yapısı
b) Atom Modelleri
c) Dalga boyu soruları
d) Elektron konfigürasyonu
e) Kuantum numaraları
f) Paramağnetik ve diamağnetik özellik
g) Bileşikleri yazılması, adlandırılması
h) Bileşik formüllerinin yazılması
ı) Tuzların sınıflandırılması
i) oksitler
- Maddenin yapısı
a)Periyodik cetvel ve özellikleri
b)İyonlaşma enerjisi
c)Elektronegatiflik
d)Elektron ilgisi
e)Atom ve iyon büyüklükleri
f)Metalik ve ametalik özellikler
g)İzotop, izoton, izoelektronik, allotrop kavramları
h)Elementlerin grup özellikleri
ı)Değerlik ve formal yük kavramları
- Mol ve Mol Kütlesi
- Maddenin Gaz Hali
a)Gazların özellikleri
b)İdeal gaz kavramı
c)İdeal gaz denklemi
d)Grafik çizimleri ve yorumları
e) Gazların difüzyonu
f)Kısmi basınç ve manometreler
g)Sıvı buhar basıncı
ı)Gazların su üstünde toplanması
- Kimyasal Reaksiyonlar
- Maddenin Yoğun Fazları
a)Çözeltiler ve özellikleri
b)Molarite ,molalite, normalite kavramları
c)Donma noktası düşmesi
d) Kaynama noktası yükselmesi
e)Raoult yasası
- Radyoaktivite
a)Radyoaktiflik
b)Radyoaktif ışımalar
c)Radyoaktif bozunmaların hızları
d)Fizyon ve füzyon tepkimeleri
- Termokimya
a)Entalpi kavramı
b)Hess yasası
c)Kalorimetrik kap
d)Bağ enerjisi
e)Ekzotermik ve endotermik tepkimeler
- Reaksiyon Hızı
a)Çarpışma teorisi
b)Potansiyel enerji-tepkime koordinatı grafikleri ve yorumları
c)Hız ifadeleri
d)Reaksiyon hızına etki eden faktörler
e)Kademeli reaksiyonlarda hız
f)Hız takibi
- Kimyasal Reaksiyonlarda Denge
a)Denge sabiti ile ilgili hesaplamalar
b)Kısmi basınçlar cinsinden denge sabiti
c)Denge sabitinin değişimi
d)Dengeye etki eden faktörler
- Çözünürlük Dengesi
a)Kç kavramı
b)Çözünürlük ve Kç arasındaki ilişki
c)Ortak iyonun çözünürlüğe etkisi
d)Farklı kaynaktan gelen iyonlar ve çökme olayı
e)Seçimli çöktürme
- Asit ve Bazlar
a)Suyun iyon denklemi
b)pH ve pOH kavramları
c)Zayıf asitler ve zayıf bazlar
d)Nötürleşme tepkimeleri
e)Tampon çözeltiler
f)Hidroliz
- Yükseltgenme ve İndirgenme Reaksiyonları
a) Redox tepkimelerinin denkleştirilmesi
b)Aktiflik kavramı
c)Piller ve elektroliz
d)Faraday prensipleri
- Kimyasal Bağlar
a)İyonik ve kovalent bağlar
b)Molekül geometrisi ve hibridleşme
c)Çoklu bağlar ve rezonans
d)Polarlık ve apolarlık
e) Moleküller arası kuvvetler
- Hidrokarbonlar
a)İsimlendirme
b)Hidrokarbonların reaksiyonları
c)Hidrokarbonların fiziksel özellikleri
d)Yapısal izomeri ve stereo izomeri
e)Aromatik bileşikler
- Azotlu ve Oksijenli Organik Bileşikler
a)Fonksiyonel gruplar ve özellikleri
b)İsimlendirme ve izomeri
c)Tepkimeleri ve eldeleri
d)Fiziksel özellikleri
Kimya Olimpiyatı Çalışmanın Öğrenciye Kazandırdıkları
- Bilimsel süreç becerileri gelişir
- Çalışma disiplini kazanır.
- Deney yaparak muhakeme gücü ve el becerisi artar
- Zihinsel düşünme becerileri gelişir
- Çevreye karşı duyarlılığı ve çevre bilinci artar
- Kimyada kullanılan kodlama sistemini tanır; bu sistemi ve kimyasal terimleri iletişiminde kullanmayı öğrenir
- Kimyanın sosyal ve ekonomik alanlara uygulanabilirliğini irdelemeyi öğrenir
- Deney yapabilme becerisi kazanır, hazır deney verilerini yorumlayarak genellemelere ulaşır
- Bilimsel bilgiler arasında nitel ve nicel ayrımı yapmayı ve ikisi arasındaki farkın önemini kavrar
- Toplumsal yaşamında kimyanın uygulamalarını fark eder
- Henüz lisede iken Kimya bilimi ile ilgili akademik düzeyde bilgiler edinir
- Problem tanımlama ve çözme yeteneği kazanır
- Başarılı insanlarla tanışır
- İleride Tıp, eczacılık ve diş hekimliği branşlarını düşünüyorsa gerekli olan organik kimya bilgisini kazanmış olur
- Uluslararası olimpiyatlarda alınan madalya sayesinde yurt dışında burslu okuma imkanı elde eder
- Uluslararası olimpiyatlarda alınan madalya ile, Üniversitede ilgili bölümleri tercih edip kazandığı taktirde TÜBİTAK tarafından Üniversite Öğrenimi boyunca burs hakkı kazanır(Örneğin Tıpta 6 sene boyunca) Miktar her yıl TÜBİTAK tarafından belirlenir. (2009 da bu miktar aylık 500 TL idi)
- Henüz 15,16,17 yaşlarında iken yurt dışına gitme imkanını kazanır ve uluslar arası olimpiyatlarda ülkemizi temsil eder
- Yurt içinde ya da yurt dışında yeni arkadaşlar edinir
- Ulusal olimpiyatlarda alınan madalya ile ÖSS'de ek puan kazanır
- Uluslararası olimpiyatlarda alınan herhangi bir madalya ile Türkiye’deki istenilen üniversitenin ilgili bölümlerine sınavsız girme hakkını kazanır
Ulusal Kimya Olimpiyatında madalya almış bir öğrencinin ek puan alacağı bölümler;
1. Endüstri Mühendisliği
2. Tıp Fakültesi
3. Diş Hekimliği
4. Eczacılık
5. Mühendislik ve Doğa Bilimleri Programları
6. Gıda Mühendisliği
7. Kimya ve Kimya Mühendisliği
8. Tekstil Mühendisliği
9. Malzeme Mühendisliği
10. Malzeme Bilimi Mühendisliği
11. Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği
12. Çevre Mühendisliği
13. Hidrojeoloji Mühendisliği
14. Kimya-Biyoloji Mühendisliği
15. Polimer Mühendisliği
16. Seramik Mühendisliği
17. Biyokimya
18. Deri Mühendisliği
19. Jeoloji Mühendisliği
20. Kimya ve Proses Mühendisliği
|
