Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatı

          IOI (Olympiads in Informatics) yani Uluslar arası  Bilgisayar Olimpiyatı, ilk olarak 1989 yılında Bulgaristan’da 20 ülkenin katılımıyla gerçekleştirildi. Her yıl farklı bir ülkede yapılan bu yarışmaya ülkeler 4’er öğrenciyle katılmaktadır. Türkiye 1993 yılından beri bu yarışmalara yer almaktadır.

          Sınav, bilgisayar başında uygulamalı olarak gerçekleşmektedir. Bu yarışmada öğrencilerin iki günde 4’er soruyu 6’şar saatte çözmeleri beklenmektedir. Başarılı olan öğrencilerden ilk %10’u Altın madalya, sonraki %20’si Gümüş madalya, daha sonraki %30’u Bronz madalya ile ödüllendirilmektedir.

Uluslar arası Bilgisayar Olimpiyatı ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için;

Ulusal Bilgisayar Olimpiyatları:

          Orijinal adı Olympiads in Informatics yani Enformatik Olimpiyatıdır. Diğer bir deyişle enformasyon ya da bilişim olimpiyatıdır. Bilgisayar olimpiyatı lise ve dengi okul öğrencilerinin bilgisayar bilimine olan ilgilerini artırmak, matematiksel bilgi gerektiren soruları bilgisayar ile çözmek, güncel bir takım sorunların çözümünde bilgisayar biliminden faydalanmak amacıyla her yıl TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu)  tarafından düzenlenen bir olimpiyat dalıdır. İlk olarak dünyada 1989 yılında; ülkemizde ise 1993 yılında düzenlenmiştir.  Bilgisayar Olimpiyatı etkinlikleri dünyada ve Türkiye’de olduğu gibi okulumuzda da oldukça yenidir.

I. Aşama sınavı

          Bu sınava yaklaşık 1000 öğrenci katılır. Bu öğrenciler, Türkiye’nin 20 ilinde gerçekleştirilen 2 saatlik sınava girerler. Sınav 50 sorudan oluşur. Nisan ayının son haftasında yapılır. Bu sınavda beklenen başarı düzeyindeki yaklaşık 35 öğrenci ikinci aşama sınavına çağrılır. Birinci aşamanın amacı tecrübesi olsun olmasın bilgisayar bilimleri alanında kabiliyetli öğrenciler seçmektir. Dolayısı ile sorular bilgisayar bilgisinden çok bilgisayar bilimlerine olan kabiliyeti ölçmeye yöneliktir. İlk aşama son yıllarda test şeklinde gerçekleştirilmektedir. Fakat imtihanın içeriği her yıl bir miktar değişmektedir.

Yaz Kampı

          I. Aşama sınavında başarılı olan öğrenciler den 20 tanesi, Ulusal Bilgisayar Olimpiyatı’nın ikinci aşaması gerçekleşmeden önce ODTÜ’de düzenlenen Yaz Kampı’na çağrılır. Bu kamp, Ağustos sonu ve Eylül başında iki hafta süreli olarak yapılır. Kampta, öğrencilere ileri düzeyde C dili programlama bilgisi, temel veri yapıları bilgisi ve temel algoritmik kavramlar öğretilir. Her öğrenciye bir bilgisayarda çalışma olanağı sunulan bu kampta günde en az 6 saat kuramsal ders, 4 saat gözetimli uygulama dersleri verilir. Kamp boyunca gelişmeleri çok yakından izlenen öğrencilere kitap ve yazılı materyal de dağıtılır. 

II. Aşama sınavı

          Her sene Aralık ayının ilk haftasında ODTÜ’de yapılır. Öğrencilerden, bir bilgisayarda, programlamaya ilişkin 3 problemin çözümünü 5 saat içinde C/C++ programlama dili ile geliştirmeleri beklenir. Sınav sonucunda yaklaşık 2 kişi Altın, 4 kişi Gümüş ve 6 kişi de Bronz madalya kazanır. Bu sınavda başarılı olan bazı öğrenciler TÜBİTAK tarafından Şubat ayında iki haftalığına kampa çağırılır. Ulusal Olimpiyat sınavı ile Yaz Kampı’nda yapılan çalışmalardaki başarıları gözden geçirilir ve Kış Kampı’na katılacak yaklaşık 10 kişi belirlenir. Bu öğrenciler Üçüncü aşama sınavına girmeye hak kazanmıştır. Bu kamp uluslar arası sınav için Türkiye’yi temsil edecek 4 kişilik takımın seçme sınavı için bir hazırlık kampı niteliğindedir.

          İkinci aşama ise ileri seviyede programlama ve bilgisayar bilimleri bilgisi gerektirmektedir. Bilgisayar olimpiyatında kullanılan dokümanların neredeyse tamamına yakını İngilizce kaynaklıdır. Bu alanda Türkçe kaynak bulmak oldukça zordur.

III.Aşama sınavı

          III.Aşama Sınavı IOI (International Olimpiad in Informatic ve BOI (Balkanic Olympiads in Informatics) : Türkiye’yi uluslar arası arenada temsil edecek olimpiyatçılar II. Aşamada başarılı olan öğrenciler arasından 4 kişilik ekip seçilir. Ocak-şubat aylarında iki hafta yapılan bu kampta öğrencilere, ileri matematik, ileri veri yapıları, algoritmalar, kombinatorik ve bilgisayar oyun teorisi öğretilir. Yaz Kampı’na benzer biçimde gerçekleşen bu kampın sonunda, eğitime katılan öğretim elemanlarının tümü tarafından yapılan bir değerlendirme sonucunda, en yüksek puanı alan ilk 4 öğrenci asıl, izleyen 2 öğrenci de yedek olmak üzere Uluslararası Olimpiyatlar’da Türkiye’yi temsil edecek takım oluşturulur. Her sene Ağustos ayında dünyanın değişik ülkelerinde yapılan sınava 80 kadar ülke 4’er öğrenci ile katılmaktadır. Bu sınavda iki gün süre ile 4’er soru sorulur ve başarılı olanlar madalya ve mansiyon dereceleri ile ödüllendirilirler.

Bilgisayar Olimpiyatının Müfredatı

• Temel matematik konuları
• ÖSS Matematiği
  • Mantık
  • Taban aritmetiği
  • Bağıntılar
  • Fonksiyonlar
  • Polinomlar
  • Permitasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık
  • Tümevarım
  • Logaritma
  • Matrisler
• İleri Matematik
  • Analitik geometri
  • Sayılar teorileri
  • Kombinatorik
  • Graph Teorileri
  • Computational Geometry
• Bilgisayar Programlama Dili
  • İleri düzeyde C programlama dili
  • C++ ‘ta STL
• Veri Yapıları :
  • Linked List
  • Stack - Queue
  • Sorting (Bubble, Selection, Insertion, Shell, Quick, Merge, Coounting, Radix)
  • Searching
  • Tree
  • Binary Search Tree
  • Hash Table
  • Heap/Heap Sort
• Algoritmalar
  • Arama teknikleri (Search Techniques),
  • Sıralama teknikleri (Sorting Techincques),
  • Recursif algoritmalar,
  • Dinamik programlama,
  • Graph Algoritmaları
  • Graf Veri Yapıları(List, Matrix)
  • Depth First Search (DFS)
  • Breath First Search (BFS)
  • Connectivity
  • Articulation Points
  • Strongly Connected Components
  • Topologic Sort
  • Single Target Shortest Path Algorithms (SP)
  • Minimum Spannig Tree (MST)
  • All Shortest Path (ASP)
  • Bipartite Graphs/Maximum Matching
  • Network Flow
• Advanced Searching
  • Exhaustive Search/Pruning
  • Branch and Bound
  • A* Search
  • Genetic Algorithims
• Geometry/Computational Geometry
• İleri Veri Yapıları
  • +Heap with Update Operations
  • Data Structures for Disjoint Sets
  • Red Black Trees
  • 2-3 Trees
  • AVL Trees
  • Treaps
  • B-Trees
  • Binomial Heaps
  • Fibonacci Heaps
  • Index and Interval Trees
• Number Theoretic Algorithms
  • Gaussian Elimination
  • Selected Topics:       
  • Parsing
  • Backtracking
  • Game Theory(Minimax Theorem - Alpha-Beta Pruning)
  • KMP Search
  • Automata Theory
  • Mincut
  • Convex Hull
• İngilizce
  • Öğrencilerimiz, başka ülkelerin olimpiyat sorularını çözebilmeleri için yeteri düzeyde İngilizce bilmelidirler. Bu sayede sık sık İngilizce pratiği yapma fırsatı bulurlar.

          Bilgisayar olimpiyatlarındaki soruların gerektirdiği bilgi düzeyi, programlama ve algoritma dalında bir bilgisayar mühendisininkine eşit veya daha üzerinde olduğu şüphesizdir. Yukarıda bahsettiğimiz konular üniversitelerde anlatılan konularla bire bir örtüşmektedir. Bu dersler aşağıdaki şu bölümlerde anlatılmaktadır:

• Bilgisayar mühendisliği 2., 3. ve 4. sınıf konuları
  • Bilgisayar programlama  (C ve C++) Data Structures
  • Algorithyms
• Fen Fakültesi Matematik bölümü Master dersleri :
  • Kombinatorik
  • Sayı teorileri
  • Graph
• Bilgisayar müh. Doktora dersleri :
  • Computational Geometry

Bilgisayar Olimpiyatının İçeriği

Bilgisayar olimpiyatının içeriğini yüzdelik dilime göre şu şekilde oranlayabiliriz: 

• Matematik (ÖSS Matematiği, Analitik Geometri):                                       %40
• Bilgisayar bilgisi (C/C++ parogramlama, veri yapıları, algoritmalar):         %30
• Pratik Zeka (Alternatif düşünebilme, algoritma geliştrebilme):                  %30

Bilgisayar Olimpiyatı Nedir ?

          Ulusal Bilgisayar Olimpiyatları’na katılmak için ilk etapta bir bilgisayar programlama dili bilmek gerekmiyor. Sınavda neler soruluyor diye düşünebilirsiniz tabii. Sınavın çoktan seçmeli test biçiminde olan birinci aşaması daha çok analitik yetenekleri ölçmeyi hedefleyen genel yetenek sorularından oluşuyor. Az sayıda olmak koşuluyla bilgisayar bilgisini ölçen sorular da var. Ancak, bunlar genel kültür düzeyinden öteye gitmiyor. Bilgisayarlara biraz aşina olmak yeterli olabiliyor.  

          Birinci aşama sınavını kazananlar, hazırlık kamplarında programlama diline ilişkin eğitim görüyorlar. Bilgisayar olimpiyatlarına ilişkin uygulamanın böyle olmasının nedeni, düşünsel yatkınlığı ve yeteneği yüksek bireylerin seçilmek istenmesidir. Kısacası, bu iş için bilgi değil, yetenek gerekiyor.

Bilgisayar Olimpiyatı Çalışmalarının Öğrencilere Faydası Nelerdir?

• Lise eğitiminin ilk yıllarında ÖSS Matematik konularının öğrenilmesi,
• Öğrenciler henüz lisedeyken bilgisayar bilimleri ve mühendisliği konusunda ileri akademik bilgiler kazanarak, bu birikimlerini gerçek hayatta pratiğe dökme şanslarını yakalayabilmeleri,
• Şimdiden problem tanıma ve çözmede, analitik düşünmede, fikirsel üretkenlikte, sistemli ve verimli çalışmada kendilerini kanıtlayarak daha ileriye gitmek için hazır olduklarını gösterebilmeleri,
• Çözüm tekniklerinin geliştirilmesi konusunda tecrübe edinilmesi,
• Çalışma disiplini kazanılması,
• Bilgisayar Bilimleri ile ilgili akademik düzeyde bilgiler edinilmesi,
• Başarılı insanlarla bir arada olma,
• Alınılan başarılarla ÖSS'de ek puan kazanma, (Uluslararası olimpiyatlarda alınan herhangi bir madalya ile Türkiye’deki istediğiniz üniversitenin bilgisayar mühendisliği veya ilgili bölümlerine sınavsız girme hakkını kazanabilirsiniz)
• Henüz 15,16,17 yaşlarında iken profesör, doçent, doktor gibi akademik kariyere sahip insanlarla görüşme,
• Ülkemizi temsil için yurt dışına gitme imkânını kazanma.

          Uluslararası Olimpiyatlarda derece alan öğrencilere plaket, madalya ve para ödülü verilmektedir. Ayrıca olimpiyat takımlarına seçilen öğrenciler ÖSS'ye girdikleri yıl, bir defaya mahsus olmak üzere uluslararası yarışmada aldıkları derecelerle orantılı ek katsayı uygulamasından; bu olimpiyatlarda altın, gümüş ve bronz madalya kazananlarsa üniversitelere sınavsız yerleştirme olanaklarından yararlanabileceklerdir.

          Öğrencilerimiz Hangi Olimpiyatlara Katılabilir

1.  UBO (TÜBİTAK Ulusal Bilgisayar Olimpiyatları)

2.  BOI (Balkanic Olympiads in Informatics) yani Balkan Bilgisayar Olimpiyatları.

3.  IOI (International Olympiads in Informatics - Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatları) 1989 yılından itibaren, merkezi Hollanda'da bulunan uluslararası bir komite tarafından düzenlenmeye başlanmıştır. Türkiye 1993 yılından itibaren her yıl düzenli olarak bu olimpiyatlara katılmaktadır.

4.  TÜBİTAK Ulusal Bilgisayar Proje Olimpiyatları.

5.  Özel eğitim kurumların açtığı bilgisayar proje yarışmaları ve olimpiyat sınavlarına

Bilgisayar Olimpiyatı Hangi Bilim Dallarının Temellerini Oluşturur

• Artificial Intelligence (Yapay Zeka)
• Sezgisel Programlama (Heuristic Programming)
• Robot teknolojisi (Ör: ASIMO)
• Fuzzy Logic (Bulanık Mantık)
• Genetik Algoritmalar
• Bilgi Teknolojileri (IT)
• Game Theory (Oyun Teorisi)
• Machine learning (yapılan hataların makine tarafından tekrar etmemesi)

Özetle 

          Matematik, zeka ve çok işlem gerektiren sorularının bilgisayar yardımıyla çözülmesidir. Başka bir açıklamayla, güncel hayatımızda karşılaştığımız zorlukları, problemleri, mühendislik işlemlerinin cevabını  bilgisayara buldurma işidir.

Hangi Bölümlere Ek Puan Var

          Bilgisayar olimpiyatında ulusal ve uluslar arasında elde edilen bir başarıdan ötürü ÖSYM kurumu bir defaya mahsus olmak üzere üniversite giriş sınavında aşağıdaki bölümler tercih edildiği takdirde ek puan vermektedir:

1.  Bilgisayar Mühendisliği

2.  Bilişim Sistemleri Mühendisliği

3.  Elektrik Mühendisliği

4.  Elektronik Mühendisliği

5.  Elektrik – Elektronik Mühendisliği

6.  Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği

7.  İstatistik ve Bilgisayar Bilimleri

8.  Kontrol Mühendisliği

9.  Mekatronik Mühendisliği

10.  Sistem Mühendisliği

11.  Telekomünikasyon mühendisliği

12.  Yazılım Mühendisliği

13.  Enformatik Mühendisli

14.  Bilgisayar ve Matematik